"Það er ósamboðið embætti forsætisráðherra hvernig Jóhanna Sigurðardóttir hefur með uppnefnum og dónaskap vegið að fólki í sjávarútvegi. Fólki sem hefur ekkert annað gert en að fara að lögum sem hún sjálf átt þátt í að setja. Það var ekki mikil reisn yfir málflutningi forsætisráðherra og formanns Samfylkingarinnar í ræðu á flokksstjórnarfundi um helgina. Ræðan var skýr vísbending um að tilgangurinn helgi meðalið," segir Friðrik J. Arngrímson, framkvæmdastjóri LÍÚ.

"Nú er að duga eða drepast," sagði forsætisráðherra í ræðu sinni á fundi flokksstjórnar Samfylkingarinnar. Í ræðunni voru dregin fram kunnugleg slagorð og ræðan krydduð með hnjóðsyrðum. Hér fara nokkur dæmi um orðfærið sem heyra mátti í ræðunni: íhaldsöfl, forréttindastéttir, valdaklíka íhaldsafla og sægreifa, hagsmunagæsluöfl, gíslataka, grímulaus valdaklíka og óskammfeilnar þvingunaraðgerðir. Í niðurlagi ræðu sinnar herti forsætisráðherra róðurinn enn: "Við megum ekki una [sic]okkur hvíldar fyrr en þessi orusta um auðlindir Íslands - orustan gegn sérhagsmunum og með almannahagsmunum vinnst með fullnaðarsigri þjóðarinnar."

Ekki fyrsta stríðsyfirlýsingin

"Þetta er ekki í fyrsta sinn sem forsætisráðherra ræðst gegn útvegsmönnum og þeim þúsundum manna og kvenna sem vinna í sjávarútvegsfyrirtækjum um land allt. Þegar erfiðleikar steðja að í stjórnarsamstarfinu eða innan flokks í Samfylkingunni virðist þetta ávallt vera það fyrsta sem henni dettur í hug ," segir Friðrik.

Framkvæmdastjóri LÍÚ segir ummæli forsætisráðherra um orustu um auðlindir landsins marklaus þar sem útvegsmenn hafa staðið að samkomulagi um að gerðir yrðu samningar um afnot útgerðarinnar af aflahlutdeildum. Verði slíkir samningar gerðir fari ekkert á milli mála hver sé eigandi auðlindarinnar. Adolf Guðmundsson, formaður LÍÚ, gerði þetta að umtalsefni í ræðu sinni á síðasta aðalfundi samtakanna. Þar sagði hann m .a.:

Tímabundnir afnotasamningar
"Í september 2010 skilaði nefnd um endurskoðun laga um stjórn fiskveiða, sem við gáfum nafnið "sáttanefndin", skýrslu til sjávarútvegsráðherra. Þar var megin niðurstaðan sú að byggja stjórn fiskveiða áfram á aflamarkskerfinu, en að í stað ótímabundinna afnota af aflaheimildum yrðu gerðir tímabundnir afnotasamningar á milli útgerðanna og ríkisins. Þetta hefur verið nefnt samningaleiðin.

Við ákváðum að standa að þessari megin niðurstöðu enda er afar mikilvægt að skapa frið um starfsskilyrði sjávarútvegsins. Forsenda okkar var að ásættanleg

niðurstaða næðist í framhaldi af starfi nefndarinnar um grundvallaratriði. Þar má nefna samningstímann, rétt útgerða til framlengingar samnings, takmörkun pólitískrar úthlutunar veiðiheimilda og veiðigjald," sagði Adolf í ræðu sinni og hélt áfram:

Eignarhaldið óumdeilt

"Við treystum því að unnið yrði á faglegum nótum þar sem áhrif breytinga yrðu vegin og metin í samvinnu stjórnvalda og atvinnugreinarinnar. Jafnframt yrði stjórnarskrárvarinn réttur útvegsmanna virtur.

En annað kom á daginn. Ekkert samráð var haft við fulltrúa atvinnugreinarinnar við samningu tveggja lagafrumvarpa sem lögð voru fram á Alþingi í vor. Þess í stað höfum við ítrekað mátt hlýða á forsætisráðherra lýsa heilögu stríði sínu

um auðlindirnar fyrir hönd þjóðarinnar.

Hvað þýðir þetta? Verði samningaleiðin farin þá gera útvegsmenn samning við ríkið um tímabundin afnot af aflaheimildum gegn gjaldi. Hver er þá eigandinn? Sá sem veitir afnotin eða sá sem fær þau tímabundið gegn greiðslu gjalds?" sagði formaður LÍÚ.

Friðik segir óásættanlegt fyrir starfsfólk heillar atvinnugreinar að hafa þurft að sitja undir hótunum og svívirðingum af hálfu forsætisráðherra þjóðarinnar í nær þrjú ár. Ekkert tækifæri hafi verið látið ónotað til þess að kynda undir ófriðarbáli gagnvart sjávarútveginum. Á sama tíma eigi íslenska þjóðin lífsafkomu sína að verulegum hluta undir því að undir því að fá hámarksarðsemi af takmörkuðum auðlindum sjávar.

Arðbær sjávarútvegur ...
"Staðreyndir tala sínu máli. Sjávarútvegur er óvíða í veröldinni eins arðbær og hér á landi. Það ætti auðvitað að vera keppikefli stjórnvalda að stuðla að enn frekari aðsemi hans með því að búa atvinnugreininni stöðugt rekstrarumhverfi," segir Friðrik og vísar þar m.a. til skýrrar langtímastefnu í fiskveiðistjórn og traustra, vandaðra og gagnsærra leikreglna sem fylgt væri til langframa.

Í frétt sem nýverið birtist á vefsíðu Landssambands íslenskra útvegsmanna, var fjallað um skýrslu þar sem m.a. var fjallað um niðurgreiðslur til sjávarútvegsfyrirtækja. Samkvæmt skýslunni eru þær hvergi meiri í heiminum en í Evrópusambandinu, Japan og Kína. ESB styrkti sjávarútveg aðildarríkjanna um sem svarar 530 milljörðum íslenskra króna á árinu 2009. Það er um helmingur alls aflaverðmætis aðildarríkjanna.

... eða opinberir styrkir?
Í umræddri skýrslu kemur m.a. fram að þrettán aðildarríki ESB fengu árið 2009 niðurgreiðslur sem námu hærri upphæð en nam aflaverðmæti viðkomandi ríkja. Niðurgreiðslunar eru af margvíslegum toga, m.a. til endurnýjunar skipa og til þess að greiða niður hátt olíuverð. Ríflega 40% styrkja Evrópusambandsins runnu til sjávarútvegsfyrirtækja á Spáni, í Frakklandi og Danmörku.

Samkvæmt skýrslunni er fiskveiðifloti Evrópusambandslandanna allt of stór. Afleiðingar þess birtast m.a. í því að meirihluti fiskistofna innan lögsögu sambandsríkjanna er ofveiddur og mikið tap er á atvinnugreininni. Í Grænbók ESB um sameiginlegu fiskveiðistefnuna (Common Fisheries Policy) sem kom út vorið 2009 er greint frá því að aðeins í örfáum tilvikum sé sjávarútvegur innan Evrópusambandsins rekinn með arðbærum hætti. Í flestum tilvikum sé arðsemi óveruleg eða tap á rekstrinum.

Alþjóðabankinn og FAO, Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna, gáfu árið 2009 út skýrslu um afkomu fiskveiða í heiminum. Í henni kemur fram að áætlað er að tap á fiskveiðum í heiminum árið 2004 hafi numið sem svarar 600 milljörðum íslenskra króna (5 milljarðar USD) í stað þess að skila sem svarar allt að 6.000 milljörðum íslenskra króna (50 milljarðar USD) í arð. Meginskýringin er rakin til stjórnleysis í veiðum.

ESB hefur séð lausnina

Friðik segir að við endurskoðun hinnar sameiginlegu sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins sem nú er unnið að hafi framkvæmdastjórnin lagt megin áherslu á að innleiða svipað fyrirkomulag framseljanlegra aflaheimilda og byggt er á hér á landi. Framkvæmdastjórnin, með róttækan sósíalista í broddi fylkingar, hafi séð að kvótakerfið sé leiðin til að að vinna á ofveiði, offjárfestingu, óhagkvæmni, tapi og ríkisstyrkjum. Með því megi byggja upp arðsaman og sjálfbæran sjávarútveg líkt og Íslensingar hafi gert.

"Það er umhugsunarvert að á sama tíma og Samfylkingin stendur fyrir umsókn Íslands að Evrópusambandinu hafi flokkurinn unnið að því með forsætisráðherrann í broddi fylkingar að brjóta niður kvótakerfið," segir Friðrik J. Arngrímsson.

Viðtalið birtist í Útvegsblaðinu í 1.tbl. 2012.

Heimild: www.liu.is